2 - اگر بحث از وجه حجّيّت عقل در مباحث حجّت مىآيد ، پس در اينجا بحث از چه جنبهء دليل عقلى است ؟ ( امّا هنا فانّما . . . انّ هنا مسألتين ) ج : مىفرمايد : در اينجا ( مقصد دوّم ) بحث از تشخيص و شناسايى صغريات مواردى است كه عقل به آنها حكم مىكند ، عقلى كه حجّيّتش مفروض دانسته شده است . يعنى در اين مقصد از مصاديق عقلى كه دليل بر حكم شرعى است بحث مىشود . بحث از صغريات و مصاديق حكم عقل در اينجا همانند بحث از مصاديق و صغريات موارد اصالة الظّهور است ، اصالة الظّهورى كه حجّت است . ولى بحث از حجّيّت آن در مباحث حجّت خواهد آمد . « 1 » توضيح بحث از مصاديق و صغريات حكم عقل آن است كه دو مسئله بيان شود . 3 - مسألهء اوّل در توضيح بحث از شناسايى صغريات و مصاديق حكم عقل در رابطه با چيست ؟ ( انّه اذا حكم العقل . . . قد حكم بذلك ؟ ) ج : مىفرمايد : در اين رابطه است كه وقتى عقل به هر طريق و اسبابى كه بيانش خواهد آمد ، حكم كرد كه عملى شرعا نيكوست يا لازم است شرعا انجام دادن آن عمل « 2 » و يا حكم كرد كه عملى شرعا قبيح و زشت بوده و ترك آن شرعا لازم است ، « 3 » با اين حكم عقلى آيا حكم شرع نيز ثابت مىشود ؟ يعنى از حكم عقل به حسن و قبح شرعى يك

--> ( 1 ) - يعنى مقصد اوّل و مقصد دوّم ، بحث از صغريات و مصاديق مىباشد . در مقصد اوّل ، بحث از صغريات اصالة الظّهور بود يعنى بحث شد ؛ صيغهء امر ظهور در چه معنا دارد و يا جمله شرطيّه آيا ظهور در مفهوم دارد يا نه ؟ و غيره . ولى بحث از كبراى قضيّه ، يعنى اصالة الظّهور حجّت است يا نه ؟ در مقصد سوّم خواهد آمد . در مقصد دوّم نيز بحث از مصاديق و صغريات حكم عقل است ولى بحث از كبراى قضيّه كه حجّيّت عقل و استناد كردن به حكم عقل باشد در باب چهارم از مقصد سوّم خواهد آمد . خلاصه آنكه بحث از كبرى در مباحث الفاظ كه بحث از حجّيّت اصالة الظّهور بوده و نيز بحث از كبرا در مباحث حكم عقل كه بحث از حجّيّت حكم عقل بوده ، در مقصد سوّم ، مباحث حجّت خواهد آمد . ( 2 ) - مثل احسان كردن به ديگران ، راستگويى و غيره . ( 3 ) - مثل ستم كردن به ديگران ، دروغ‌گويى و غيره .